Είναι αδιαμφισβήτητο ότι τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, κοινώς LLMs (Large
Language Models), έχουν διεισδύσει στην καθημερινότητα των εφήβων μαθητών.
Ίσως στους μαθητές γυμνασίου να μην είναι τόσο διαδεδομένα, αλλά ένα σημαντικό
ποσοστό μαθητών λυκείου τα χρησιμοποιεί συστηματικά. Τα αξιοποιούν για
εκθέσεις, λύση ασκήσεων στα μαθηματικά ή ερωτήσεις ανάπτυξης στην ιστορία.
Όμως, πόσο επικίνδυνη για τη δημιουργικότητα και την κριτική σκέψη μπορεί να γίνει
μια τέτοια συνήθεια;
Με την κυκλοφορία του ChatGPT το 2022, οι τεχνικές αναζήτησης και αξιοποίησης
πληροφοριών άλλαξαν ριζικά. Ο μαθητής μπορεί εύκολα να παρουσιάσει κάτι έτοιμο
ως δικό του έργο. Αυτό, ωστόσο, τον εθίζει σε μια αδρανή στάση: μαθαίνει να μην
σκέφτεται, να τα περιμένει όλα έτοιμα. Μακροπρόθεσμα, η μνήμη και η κριτική
ικανότητα αποδυναμώνονται, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις καλλιεργείται μια
γενικότερη αβουλία. Μπορεί να ακούγεται υπερβολικό, αλλά φανταστείτε να
φτάσουμε να ζητάμε από έναν AI agent να αποφασίζει ακόμη και για τις πιο απλές
επιλογές της ζωής μας.
Η Ελένη Ζαφείρη είναι φοιτήτρια του Τμήματος Πληροφορικής και Επικοινωνιών του ΕΚΠΑ
Οι καθηγητές δεν μπορούν να αποτρέψουν ούτε να απαγορεύσουν τη χρήση της
παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης. Όποιος μαθητής θέλει να αντιγράψει, θα το
κάνει. Τι μπορούν, λοιπόν, να κάνουν οι εκπαιδευτικοί;
• Να εξοικειωθούν με τις νέες τεχνολογίες.
• Να μάθουν να γράφουν prompts και να χειρίζονται εργαλεία όπως το Canva ή
το Gamma.
• Να κατευθύνουν τους μαθητές σε δημιουργική χρήση εργαλείων AI, μέσα από
συζητήσεις, παρουσιάσεις και βιωματικές δραστηριότητες.
• Να αποφεύγουν εκτενείς ασκήσεις, προτιμώντας μικρότερες και πιο
στοχευμένες δραστηριότητες που κρατούν το ενδιαφέρον ζωντανό.
Φυσικά, το ελληνικό σχολείο δεν είναι ακόμα έτοιμο για μια τέτοια αλλαγή. Ωστόσο
η τεχνολογία εξελίσσεται, άρα ούτε οι ίδιοι οι καθηγητές ούτε το σχολείο μπορούν να
μένουν στάσιμοι και αναχρονιστικοί. Αυτό άλλωστε θα ήταν ενάντια στον πρωταρχικό
ρόλο του σχολείου.
Συνοψίζοντας, το ChatGPT – και κάθε εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης – μπορεί να
είναι εν μέρει επικίνδυνο, αλλά μόνο αν χρησιμοποιείται άκριτα. Η αξία του δεν
βρίσκεται στο να δίνει έτοιμες απαντήσεις, αλλά στο να βοηθά τον μαθητή να
εμβαθύνει, να εμπλουτίζει τη γνώση του και να κάνει το διάβασμά του πιο βιωματικό
και ουσιαστικό. Η τεχνολογία από μόνη της δεν είναι ούτε εχθρός ούτε φίλος.
Εξαρτάται από το πώς τη χρησιμοποιούμε.
Ελένη Ζαφείρη
