Σαν σήμερα η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια έξω από τον Άγιο Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο

Η δολοφονία δεν ήταν ένα ξαφνικό προσωπικό ξέσπασμα. Πίσω της βρισκόταν μία από τις βαθύτερες συγκρούσεις των πρώτων χρόνων του ελληνικού κράτους: ποιος θα είχε την εξουσία στην Ελλάδα που μόλις είχε βγει από την Επανάσταση.

Ο Καποδίστριας είχε αναλάβει μια χώρα εξαντλημένη από τον πόλεμο, χωρίς σταθερούς θεσμούς και με ισχυρές τοπικές οικογένειες και οπλαρχηγούς που είχαν αποκτήσει εξουσία στα χρόνια της Επανάστασης. Προσπάθησε να οικοδομήσει συγκεντρωτικό κράτος, περιορίζοντας την αυτονομία των τοπικών κέντρων εξουσίας. Η πολιτική αυτή προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στη Μάνη.

Στο επίκεντρο της σύγκρουσης βρέθηκε η οικογένεια των Μαυρομιχαλαίων. Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε με τη σύλληψη και φυλάκιση του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη. Οι σχέσεις είχαν φτάσει πλέον σε οριακό σημείο, παρότι λίγο πριν από τη δολοφονία είχαν γίνει προσπάθειες συμβιβασμού.

Το πρωί της 27ης Σεπτεμβρίου, ο Καποδίστριας ξεκίνησε από την κυβερνητική κατοικία για τον Άγιο Σπυρίδωνα, τον άγιο που είχε ιδιαίτερη σημασία για τον ίδιο ως Κερκυραίο. Οι Μαυρομιχαλαίοι είχαν φτάσει νωρίτερα στην εκκλησία και τον περίμεναν. Είχαν εμφανιστεί εκεί και την προηγούμενη Κυριακή, όταν τελικά ο Κυβερνήτης δεν είχε πάει στον ναό.

Μόλις ο Καποδίστριας έφτασε στην είσοδο, σύμφωνα με τη δικογραφία που δημοσιεύθηκε τότε στη «Γενική Εφημερίδα», ο Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης τον πυροβόλησε από πολύ κοντά στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Σχεδόν ταυτόχρονα, ο Γεώργιος Μαυρομιχάλης τον χτύπησε με μαχαίρι στη βουβωνική χώρα. Ο Καποδίστριας έπεσε νεκρός στην είσοδο της εκκλησίας.

Ακολούθησε χάος. Ο Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης προσπάθησε να διαφύγει, πυροβολήθηκε από φρουρό του Κυβερνήτη και στη συνέχεια δέχθηκε την επίθεση του εξαγριωμένου πλήθους. Ο Γεώργιος κατέφυγε στη γαλλική αντιπροσωπεία, παραδόθηκε αργότερα στις Αρχές, δικάστηκε από στρατοδικείο και εκτελέστηκε στις 10 Οκτωβρίου 1831.

Η δολοφονία του Καποδίστρια δεν έκλεισε απλώς έναν προσωπικό λογαριασμό. Άφησε το νεαρό ελληνικό κράτος χωρίς τον άνθρωπο που επιχειρούσε να του δώσει συγκεντρωμένη διοίκηση και επιτάχυνε μια περίοδο πολιτικής αποσταθεροποίησης.

Και υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια που κάνει την ιστορία σχεδόν απτή: στην πέτρινη είσοδο του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο σώζεται ακόμη σημάδι από σφαίρα που έπεσε μέσα στη σύγχυση εκείνου του πρωινού. Στον ίδιο στενό δρόμο όπου το 1831 δολοφονήθηκε ο Καποδίστριας, το νεοσύστατο ελληνικό κράτος έχασε τον πρώτο του Κυβερνήτη.